Kaynakçalı ve düzgün grafikler içeren bir yanıtın araştırma sonucuna dönüşmesi için kaynak desteği, doğru analiz, bağımsız tekrarlama ve alan uzmanlığı gerekir. Bu rehber, 15 Kasım 2026 itibarıyla erişilebilen güncel ürün belgelerini, üniversite örneklerini ve hakemli makaleleri izlenebilir bir iş akışında birleştiriyor. İstemler ve dört veri satırı özgün öğretim örnekleridir. Çevrimdışı betik, yapay verilerdeki aritmetiği kontrol eder.
2026’daki gelişmeleri kanıt türüne göre okuyun
Bu yılki gelişmeler dil modellerini kaynaklara, programlara ve geri bildirime bağlıyor. Paper2Agent bir makaleyi ve çağrılabilir yöntemlerini ele alıyor. ERA puanlanabilen kod adayları arasında arama yapıyor. Laboratuvarlar çok sayıda mevcut deney gözlemini paralel yorumlamaya başlıyor. Sonuçlar farklı girdilere, hedeflere ve kontrollere bağlı olduğundan araç seçimine görev ve araştırma tasarımıyla başlayın.
| Tarih ve materyal | Gözlenen sonuç | Sonucun kapsamı |
|---|---|---|
| 2026-11-06, BioBasicsBench | Ham ıslak laboratuvar verisi kullanan 100 görevin puanları | Üretici değerlendirmesi. Puanlamayı ve başarısızlık örneklerini özgün kaynaktan inceleyin |
| 2026-10-21, Rosalind analiz örneği | Mevcut deney verilerinin paralel yorumlanması | Üretici iş birliği ve ön baskı. Yeni hipotezler deney gerektirir |
| 2026-09-16, Nature Paper2Agent | Makale ve kodun çağrılabilir yöntemlere dönüşmesi | Kod ve ortamın kullanılabilirliğiyle sınırlı hakemli hesaplamalı araştırma |
| 2026-08-27, Bocconi/OpenAI | Sınıfta rastgele atamalı deneyde ödev performansı | Teknik rapor ve kurum açıklaması. Puanlanan boyutlar yorumu etkiler |
OpenAI: BioBasicsBench, 2026-11-06 · OpenAI: dağıtık biyolojik analiz, 2026-10-21 · Nature: Paper2Agent · OpenAI ve Bocconi: ChatGPT ve nedensel düşünme eğitimi
Okurken örneklemi, karşılaştırmayı, çalıştırma bütçesini ve sonlanım ölçütünü kaydedin. Aynı çalışmada bile algoritma puanı, uzman tercihi ve deneysel doğrulama için ayrı alanlar tutun. Modelin kendi güven etiketi kontrol edilecekler listesine eklenebilir. Araştırmacı yine de özgün dayanağı bulmalıdır.
Ürünü, erişim izinlerini ve kayıt yerini belirleyin
ChatGPT dosya analizi tabloları incelemeye ve analiz kodunu görmeye yardımcı olabilir. API, ekibin araç çağrılarını kendisinin düzenleyip kaydetmesine uygundur. Uzmanlaşmış bilim modellerinin ek erişim koşulları vardır. Güncel resmî yardım, Rosalind Research, Discovery ve ürün onaylarını ayırır. Academic Plan, API erişimi veya API kredisi içermez. Laboratuvarlar başvurmadan önce güncel uygunluğu kontrol etmelidir.
OpenAI Yardım: güncel GPT-Rosalind erişimi · OpenAI Yardım: ChatGPT ile veri analizi
| Ortam | İlk yapılabilecek işler | Resmî araştırmadan önce kontroller |
|---|---|---|
| ChatGPT ve veri analizi | Açık kaynakları düzenleme, küçük tabloları inceleme, kod taslağı | Dışa aktarılabilir girdiler, analiz kodu, sonuçlar ve insan düzenlemeleri |
| Kendi API iş akışınız | Belirli arama kapsamı, sürümlenmiş görevler ve toplu kayıtlar | Kurum onayı, kullanım maliyeti, dış araç izinleri ve günlükler |
| Rosalind gibi uzmanlaşmış erişim | Onaylanan kapsamda bilimsel araçlara bağlanma | Kurum ve kullanıcı onayı, ilgili ürün ve ayrı API uygunluğu |
| Makaleye özel ajanlar | Bir makalenin programını ve yöntemini yeniden kullanma | Sürüm, lisans, bağımlılıklar, test verisi ve uygulanabilir alan |
OpenAI Yardım: güncel GPT-Rosalind erişimi · Nature: Paper2Agent · OpenAI API: web araması kaynakları ve atıfları · OpenAI Yardım: ChatGPT ile veri analizi
Çalışma alanlarının da yaşam döngüsü vardır. Güncel Prism duyurusu, hizmetin 1 Ocak 2027’de kapanacağını ve önceden dışa aktarım yapılmasını söylüyor. Kullanan ekipler kaynak dosyaları, kaynakçayı ve şekilleri kendilerinin saklayıp açabileceği biçimlere taşıyabilir. Yeni bir araçta projeye başlamadan önce araştırma çıktılarının dışa aktarılabildiğini kontrol edin.
Araştırma sorusunu kontrol edilebilir göreve dönüştürün
Aramadan önce bir sayfada evreni veya nesneyi, müdahaleyi ya da karşılaştırmayı, sonuç ölçütlerini, zaman aralığını ve dışlama kurallarını yazın. Keşif amaçlı bir proje bilinmeyenleri koruyabilir. Veriyi gördükten sonra yapılan seçimleri işaretleyin. Alt sorular üretmeden önce modelden çelişen tanımları bulmasını istemek, yakın ama farklı konuların aynı sonuçta karışmasını azaltır.
Örneğin iki öğretim desteğini karşılaştıran lisansüstü öğrencisi, ödev kalitesini, hemen yapılan sınavı ve gecikmeli yardımsız sınavı ayrı tanımlamalıdır. Her biri başka bir etkinliği ölçer. Önce sonlanım ölçütünde anlaşın, ardından düzgün bir ödevin öğrenme hakkında ne söylediğini değerlendirin. Literatürü, analiz kodunu ve alan yorumunu kontrol edecek kişileri belirleyin.
Görev: Yalnızca sorumu ve sağladığım materyalleri kullanarak kontrol edilebilir analiz planı oluştur.
Evreni veya nesneyi, karşılaştırmayı, birincil sonucu, zaman aralığını ve dışlama kurallarını listele.
Eksik tanımları belirt ve bilinmeyenleri koru.
Önceden belirlenen analizleri, sonuçlar görüldükten sonra eklenen keşiften ayır.
Her adım için girdileri, çıktıları, doğrulama yöntemini ve sorumlu kişiyi yaz.
Özgün metnini okumadığın makaleleri incelenecek adaylar olarak listele.
DOI, örneklem büyüklüğü, ölçüm veya deney sonucu uydurma.Arama sonuçlarını iddia ve kaynak kaydına dönüştürün
Arama aracı, URL içeren atıfları ve başvurduğu kaynakları döndürebilir. Özgün metni açın, yöntemleri, örneklemi ve sonuçları bulun. Yazdığınız cümleyi destekleyip desteklemediğini tek tek kontrol edin. Başlık, özet ve tam metin farklı düzeyde kanıt sunar. Tam metne ulaşılamıyorsa ne okuduğunuzu kaydedin ve yazar arşivi veya erişilebilir başka materyal arayın.
source_id, kalıcı bağlantı, sürüm tarihi, paragraf veya tablo, destek, sınırlılıklar ve inceleyen kişi alanlarını tutun. Ön baskıyı sonraki sürümüyle ilişkilendirin. Olumsuz ve çelişen bulguları koruyun. Sistematik derleme için alanın kurallarına göre veri tabanlarını, arama dizilerini, tekilleştirmeyi ve dâhil etme kararlarını da kaydedin. Kapsayıcılık ayrıca kontrol edilmelidir.
Yalnızca bu turda gerçekten okunan özgün materyallerden her önemli iddia için kayıt oluştur.
Alanlar: claim_id, source_id, URL/DOI, sürüm tarihi, sayfa veya tablo,
araştırma tasarımı, örneklem/payda, doğrudan destek, sınırlılıklar ve açık kontroller.
Bildirilen sonuçları, yazar yorumlarını ve kendi çıkarımlarını ayrı yaz.
Çelişen bulguları yan yana koru. Atıf sayısıyla oylama yapma.
Sonucu değiştirmesi en olası kanıtı ve sonraki arama sorusunu belirt.
Yalnızca özetini gördüğün veya tam metnine ulaşamadığın kaynakları listele.Model kod yazarken yeniden hesaplanabilir girdileri koruyun
Analizden önce salt okunur özgün kopyayı ve sağlamasını saklayın. Eksik değerleri, birimleri, yinelenen kayıtları ve örnekleme birimini tanımlayın. Temizleme betiklerini sonuç tablolarından ayırın. Grafikte kullanılan gerçek verileri saklayın. ChatGPT ürettiği analiz kodunu gösterebilir. Önemli dönüşümleri okuyun ve ekibin denetlediği ortamda yeniden hesaplayın.
Aşağıdaki dört satır kayıt ve aritmetik kontrolünü gösterir. Betik satır kimliklerinin tekilliğini, grupları ve tam sayı türlerini doğrular. A’nın ortalamasını 3, B’ninkini 5, farkı 2 hesaplar. Rastgele atama, hata modeli veya dış doğrulama içermez ve nedensel iddia alanını false olarak tutar. Gerçek araştırmada uygun istatistiksel analiz ve bağımsız veriler ekleyin.
import json
from fractions import Fraction
# Synthetic classroom fixture. No model call or external data.
rows = [
{"id": "s1", "group": "A", "value": 2},
{"id": "s2", "group": "A", "value": 4},
{"id": "s3", "group": "B", "value": 4},
{"id": "s4", "group": "B", "value": 6},
]
assert len({row["id"] for row in rows}) == len(rows)
assert {row["group"] for row in rows} == {"A", "B"}
assert all(type(row["value"]) is int for row in rows)
means = {}
for group in ("A", "B"):
values = [row["value"] for row in rows if row["group"] == group]
assert len(values) == 2
means[group] = Fraction(sum(values), len(values))
difference = means["B"] - means["A"]
assert difference == 2
result = {
"schema": "research-check-fixture/v1",
"synthetic": True,
"n": len(rows),
"mean_A": str(means["A"]),
"mean_B": str(means["B"]),
"difference_B_minus_A": str(difference),
"causal_claim_supported": False,
}
print(json.dumps(result, sort_keys=True))
Çalıştırma başarısız olduğunda girdi sürümünü, hatayı, düzeltmeyi ve yeni çıktıyı birlikte kaydedin. Program çalıştıktan sonra veri sızıntısını, gruplama birimlerini, eğitim-test ayrımını ve boyutları kontrol edin. Ölçütün değişmesi veya sıra dışı kayıtların çıkarılması, araştırma sorumlusunun kabul ya da reddedebileceği bir fark oluşturmalıdır.
Stanford örneği bir makalenin nasıl çağrılabilir olduğunu gösteriyor
Paper2Agent, makaleyi, veriyi ve programları bir ajanın çağırabileceği yöntemlere dönüştürür. Nature’daki hesaplamalı biyoloji kümesinde 100 makalenin 74’ü başarıyla dönüştürüldü. Eksik kod, veri veya çalışır ortam önemli başarısızlık nedenleriydi. Bu sonuç yeniden kullanım mühendisliğinin değerini destekler. Proje seçmeden önce materyallerin hazır olup olmadığını kontrol edin.
Stanford’un açıklaması, makalede yer almayan başarısız denemeler ve deney kararları için yazarların katkısının gerektiğini belirtiyor. Bir makale ajanına bağlanmadan önce kendi örneğini tekrarlayın. Ardından ayrı tutulan yeni girdileri deneyip yazarların açıkladığı varsayımları işaretleyin. Birden fazla makale ajanı iş birliği yaptığında her aktarımda birimleri, girdi kısıtlarını ve belirsizliği kaydedin.
Rosalind örneği mevcut verilerden yeni sorular üretiyor
OpenAI 21 Ekim’de PerturbAI ve Scripps Research ile binlerce ajan kullanarak mevcut fare beyin hücresi deney verilerini 32 dakikada yorumladığını ve sonraki araştırmalar için ipuçları oluşturduğunu bildirdi. Bağlantı verilen çalışma bir ön baskıdır. Süre o analiz çalışmasına aittir. Önerilen biyolojik mekanizmalar yeni deneyler gerektirir.
Uyarlanabilecek yaklaşım, işi bağımsız kontrol edilebilir nesnelere ayırmak ve raporları ortak kayıtta toplamaktır. Her nesnenin girdilerini, atıflarını, aday açıklamalarını ve karşı kanıtlarını saklayın. Birleştiren kişi, aynı kaynağın bağımsız kanıt gibi tekrar sayılmasını ve ajanların ortak yanlış varsayımlarını kontrol eder. Daha fazla ajan, tekilleştirme ve inceleme için daha fazla kapasite gerektirir.
Modelin kör noktalarını ham deney verisiyle değerlendirin
6 Kasım’da yayımlanan BioBasicsBench 100 ham ıslak laboratuvar görevi içerir. Astra xhigh ayarında mümkün puanın ortalama %66,7’sini aldı. Bu, rubriğe dayalı ortalama ödüldür. Resmî başarısızlık örneklerinde varsayımın deney kontrollerinin önüne geçmesi vardır. Doğru yerel görüntü gözlemi yine de yanlış sonuca götürebilir.
Bu nedenle deney ajanı gözlemleri, yorumları ve önerilen eylemleri ayrı alanlarda sunabilir. Gözlemlerde görüntü bölgeleri, ölçümler ve kontroller belirtilir. Yorumlarda alternatif hipotezler sıralanır. Eylemler, alan araştırmacısının karar vermesi için gereken kanıtı belirtir. Belirsiz görüntüler, eksik kontroller ve çelişkili okumalar yetersiz kanıt sonucuna izin vermeli, özgün materyaller inceleme için saklanmalıdır.
Modelleri görev ve doğrulama tasarımına göre karşılaştırın
Nature’daki Co-Scientist makalesi, Gemini ajanlarının hipotez üretip geliştirmesini ve in vitro deneyler dâhil belirli biyomedikal uygulamalardaki doğrulamayı anlatıyor. ERA, puanlanabilir görevler için kod adayları arıyor ve ayrı tutulan verilerdeki değerlendirmeyi raporluyor. Bu yaklaşımlar aday sorunun kalitesini ve yöntem çalıştırıldıktan sonraki performansı öne çıkarıyor.
Nature: Empirical Research Assistance · Nature: Co-Scientist
| Araştırma nesnesi | Modelin ana çıktısı | Saklanacak bağımsız kontrol |
|---|---|---|
| Arama ve sentez | Literatür kümesi, kanıt tablosu, yorum taslağı | Özgün destek, dâhil etme kararları ve çelişen sonuçlar |
| Hesaplamalı yöntem ve program | Temizleme kodu, uyarlama, simülasyon ve tahmin | Saklanan girdiler, test ayrımı, yeniden hesaplama ve dış veri |
| Deney hipotezi | Aday mekanizma ve önerilen deneyin gerekçesi | Kontroller, tekrarlama ve alan değerlendirmesi |
| Çok ajanlı sentez | Nesneler arası raporlar ve disiplinler arası bağlantılar | Tekilleştirme, ortak varsayımlar, inceleme kuyruğu ve durdurma koşulları |
Yerel sistem seçiminde her adaya aynı materyali, araçları ve bütçeyi verin. Referans sonuçları gizleyin. Bitmeyen ve insanın yeniden çalışmasını gerektiren görevleri paydaya katın. Daha iyi hipotez puanı, kendi görüntülerinizde, programlarınızda veya tekrarlama görevlerinizde ayrıca kontrol edilmelidir.
Eğitim araştırmasında ödevi ve yardımsız öğrenmeyi ölçün
OpenAI’ın martta 300’den fazla öğrenciyle yaptığı çalışmada, mikroekonomide birincil ITT sonucu iyileşti. Nörobilimdeki fark ayırt edilebilir değildi. Ağustostaki Bocconi rastgele atamalı deneyinde ChatGPT desteği ve nedensel düşünme eğitimi farklı ödev boyutlarını iyileştirdi. Bu kurum araştırmaları görev ve değerlendirme sınırları içinde yorumlanmalıdır.
OpenAI: yapay zekâyı ve öğrenme sonuçlarını anlamak · OpenAI ve Bocconi: ChatGPT ve nedensel düşünme eğitimi
| Hedef | Yapay zekâ destekli etkinlik | Bağımsız ölçüm |
|---|---|---|
| Yöntemi öğrenme | Adımları ve karşı örnekleri isteme | Yardımsız aktarım soruları ve gecikmeli sınavlar |
| Literatürü değerlendirme | Destekleyen ve çelişen materyalleri düzenleme | Öğrencinin bir atfın iddiayı neden desteklediğini sözlü açıklaması |
| Programlama becerisi | Kod taslağı ve test önerileri | Kodu yeni veriye uyarlayıp hataları açıklama |
| Özgün sorular | Aday yönler üretip varsayımları sorgulama | Önceden belirlenen rubrik dışında yeniliği ve test edilebilirliği değerlendirme |
Deneyden önce birincil sonlanım ölçütünü ve puanlayıcının körlenmesini belirleyin. Gerçek kullanımı ve ayrılmaları kaydedin. Erişim sunulmasının etkisini kullanım yoğunluğundan ayırın. Gecikmeli ölçümü ayrı planlayın. Dil, erişilebilirlik ve cihaz koşulları da önemlidir. Karşılaştırma gruplarının temel öğrenme kaynaklarına erişebilmesini sağlayın.
Gizliliği, sorumluluğu ve beyanı çıktılara bağlayın
ICMJE, ilgili derginin kurallarına göre yapay zekâ kullanımının açıklanmasını ve yazarlık sorumluluğunun insanlarda kalmasını ister. Nature Computational Science politikası da gizli hakemlik materyalinin açık veya güvenli olmayan yapay zekâ sistemlerine yüklenmesini sınırlar. Gönderimden önce sorumlu yazar derginin, kurumun ve projenin gerekliliklerini kontrol eder.
ICMJE: yapay zekâ kullanan yazarların sorumlulukları · Nature Computational Science: şeffaf yapay zekâ kullanımı
OpenAI, kurumsal, eğitim ve API verilerinin varsayılan eğitim kullanımını belgeliyor. Bağlı uygulamalar, kurum erişimi ve saklama kuralları ayrıca incelenmelidir. Ekip yüklenebilecek materyaller listesi tutabilir. Yayımlanmamış veriler, kişisel bilgiler, lisanslı materyaller ve katılımcı onayı için işleme yolunu kurumla doğrulayın.
- Araştırma sorusunu, veri kökenini, lisansları ve gerekli onayları saklayın.
- Modeli, tarihi, araç izinlerini, istem sürümünü ve insan düzenlemelerini kaydedin.
- Özgün girdileri, kodu, çıktıları ve hata günlüklerini dışa aktarılabilir pakette toplayın.
- Atıf desteğini, sayısal analizi ve alan sonuçlarını kontrol etmeyi farklı kişilere verin.
- Yapay zekânın gerçek katkısını kaydedip dergi ve kurum kurallarına göre açıklayın.
- Kaynak düzeltmeleri, ortam değişiklikleri ve bozuk bağlantılar için sorumlu belirleyin.
Değeri kabul edilen çıktılar ve inceleme emeğiyle ölçün
Cevabı bilinen veya insan tarafından doğrulanabilir on küçük görevle başlayın. Ajanlar çalışmadan önce kabul koşullarını belirleyin. Bulunan özgün kaynakları, tekrarlanan kodları, kullanılabilir grafikleri ve uygun yetersiz kanıt yanıtlarını ayrı sayın. Başarısızlıkları, beklemeyi ve düzeltmeleri de kaydedin. Böylece sonraki turda aracı mı görev tanımını mı değiştireceğiniz anlaşılır.
| Ölçüt | Hesaplama | Saklanacak bağlam |
|---|---|---|
| Kabul edilen çıktı oranı | Önceden belirlenen kontrolleri geçen görevler ÷ atanan tüm görevler | Zorluk, ayrılma ve başarısızlıklar |
| Toplam insan zamanı | Hazırlık + gözetim + inceleme + düzeltme | Aynı kalite standardındaki elle yapılan süreçle karşılaştırın |
| Kabul edilen iş başına maliyet | Pilotun toplam gideri ÷ kabul edilen çıktılar | Hiçbiri kabul edilmezse oranın hesaplanamadığını bildirin |
| Dış tekrarlama | Bağımsız kişi veya verilerle yeniden elde edilen sonuçlar | Tekrarlama tasarımı, materyaller ve sürümler |
| Hata kurtarma | Yanlış çıktıyı geri çekmek ve yeniden çalıştırmak için gereken adımlar | Çıktının rapora veya dış karara girip girmediği |
Ek hız, özellikle tekrarlanan düzenleme ve betik taslaklarında yararlı olabilir. Kazanç kabul edilmeden önce inceleme kuyruğunun kazanılan zamanı tüketip tüketmediğini kontrol edin. Hata türlerini haftalık özetleyin. Eksik girdi, tutarsız birim ve tekrarlanamayan ortam gibi yinelenen nedenleri önce düzeltin.
Her sonucu kaynağına geri bağlayın
- Soruyu, sonuç ölçütlerini ve kullanılabilecek materyalleri önceden belirleyin
- Özgün kaynakları okuyup iddiaları belirli konumlarla eşleştirin
- Girdileri ve ortamı sabitleyin, model ve kod sürümlerini saklayın
- Aday açıklamalar, programlar veya deneyler üretin
- Kontroller, ayrı tutulan veriler ve bağımsız incelemeyle doğrulayın
- Araştırma sorumlusunun onayını alın ve gerçek yapay zekâ katkısını açıklayın
- Sonraki doğrulamayı planlamak için başarısızlıkları ve belirsizliği saklayın
Önümüzdeki 12–36 ayda izlenecek eğilimler
Bunlar yukarıdaki materyallere dayanan koşullu değerlendirmelerdir. Süre Kasım 2026’dan başlar. Yakın dönemde fırsatlar, aramadan koda, makaleden araca, analizden aday açıklamaya uzanan kontrol edilebilir çıktıları bağlar. Uzun vadeli kazançlar veri iznine, dış doğrulamaya, deney takvimine ve ekibin bakımına da bağlıdır. Tek bir model güncellemesi takvimi belirleyemez.
| Süre ve eğilim | Gerekli koşullar | İzlenecek karşı kanıtlar |
|---|---|---|
| Önümüzdeki 0–12 ay, çağrılabilir yöntem içeren makalelerin artması | Yazarların sürdürülebilir kod, veri ve ortam yayımlaması | Sık bağımlılık hatalarının tekrarlamayı elle uyarlamadan pahalı yapması |
| Önümüzdeki 0–12 ay, bilimsel araçların uzmanlaşması | Alana uygun değerlendirme, erişim onayı ve mevcut araçlarla bütünleşme | Genel model yeterliyken uzmanlaşmış erişimin ek yönetim yükü getirmesi |
| Önümüzdeki 12–36 ay, hesaplama ve deney döngülerinin büyümesi | Cihaz arayüzleri, onaylar, kurtarma ve doğrulamanın birlikte gelişmesi | Deney kapasitesini aşan adaylar ve incelemenin darboğaza dönüşmesi |
| Önümüzdeki 12–36 ay, derslerde araştırma sürecinin daha çok ölçülmesi | Yardımsız anlayış, aktarım ve kalıcılığın güvenilir ölçümü | Yalnızca son metnin iyileşmesi, öğrenme kazançlarının kalıcı olmaması |
Bir laboratuvar, hassasiyeti düşük materyalle tekrarlanabilir küçük bir görev seçerek başlayabilir. Mevcut sürecin süresini ve kalitesini kaydedip benzer koşullarda pilot yapın. Atıfları, kodu ve inceleme kararlarını saklayın. Sonuçlara göre genişletin. Modeller geliştikçe ekibin karşılaştırabileceği ve taşıyabileceği araştırma kaydı hazır olacaktır.